ಪ್ರಪಂಚದ ದೈತ್ಯ ಆಹಾರ ಕಂಪನಿಯೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೈತರ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ಕೋರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದರೆ, ಹಣಬಲವಿಲ್ಲದ ರೈತರು ಸೋಲುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ, ಭಾರತದ ಕಾನೂನೊಂದರ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕಲಂ ಬಹುಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಪೆಪ್ಸಿಕೋ (PepsiCo) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಯೂರುವಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದ ಹಿಂದೆ ರೈತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಕವಿತಾ ಕುರುಗಂಟಿ ಅವರ ಶ್ರಮವಿತ್ತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 2019ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ನ ಒಂಬತ್ತು ರೈತರ ವಿರುದ್ಧ ಪೆಪ್ಸಿಕೋ ಇಂಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ ದಾವೆ ಹೂಡಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಂದಲೂ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ದಂಡ ಕೇಳಿತ್ತು.
‘ಲೇಸ್’ (Lay’s) chips ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ‘ಎಫ್ಎಲ್ 2027’ (FC5) ತಳಿಯ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಬೆಳೆದಿದ್ದಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು (IPR) ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಪನಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಬೀಜ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಆ ಬಡ ರೈತರಿಗೆ ‘ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು’ ಎಂದರೇನು ಎಂಬುದೇ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನಿನ ಆಸರೆ ಹಾಗೂ ಕವಿತಾ ಕುರುಗಂಟಿ ಹೋರಾಟ:ಭಾರತದ ‘ಸಸ್ಯ ತಳಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ’ (PPV&FR Act) ಸೆಕ್ಷನ್ 39 ರ ಪ್ರಕಾರ, ರೈತರು ಯಾವುದೇ ಸಂರಕ್ಷಿತ ತಳಿಯ ಬೀಜವನ್ನೂ ಸಹ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಬಳಸಲು, ಬಿತ್ತಲು ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ‘ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಸಸ್ಟೈನಬಲ್ ಅಂಡ್ ಹೋಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್’ (ASHA) ಸಂಘಟನೆಯ ಕವಿತಾ ಕುರುಗಂಟಿ ಅವರು ಈ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತಂದು ರೈತರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದರು.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ಪೆಪ್ಸಿಕೋ ಮೇ 2019ರಲ್ಲಿ ಕೇಸ್ ಹಿಂಪಡೆಯಿತಾದರೂ, ಕವಿತಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಗೇ ಸುಮ್ಮನಾಗದೆ ಪೆಪ್ಸಿಕೋದ ತಳಿಯ ನೋಂದಣಿಯನ್ನೇ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 3, 2021 ರಂದು ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಪೆಪ್ಸಿಕೋಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.
(ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಜನವರಿ 2024ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪೆಪ್ಸಿಕೋಗೆ ತಳಿಯ ನೋಂದಣಿ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮರಳಿ ನೀಡಿತಾದರೂ, ರೈತರ ಮೇಲಿನ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಷನ್ 39 ರಡಿ ರೈತರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಪ್ರಕರಣ ಇದಾಗಿದೆ)
